sa'lahmade

จังหวัด

จังหวัด

      ภาคเหนือ ดินแดนแห่งอาณาจักรล้านนาในอดีต เป็นอีกหนึ่งศูนย์กลางความรุ่งเรืองของศิลปวัฒนธรรมที่เกิดจากความเป็นอาณาจักรที่ยิ่งใหญ่ รวมไว้ซึ่งกลุ่มชาติพันธุ์หลากหลาย จากแว่นแคว้นดินแดนต่างๆ มาตั้งรกรากก่อร่างสร้างเมือง พร้อมทั้งนำขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม ภูมิปัญญาต่างๆ ติดตัวมาด้วย ปัจจัยเหล่านี้ทำให้ภาคเหนือรุ่มรวยไปด้วยสุดยอดช่างฝีมือ หรือ “สล่า” ในภาษาท้องถิ่น (อ่านว่า สะ-หล่า) ที่มีทักษะความชำนาญในการสร้างสรรค์ชิ้นงานหัตถศิลป์ หรือ “งานคราฟต์” ได้อย่างโดดเด่นมาตั้งแต่ในอดีต 

      งานคราฟต์ในภาคเหนือนั้นมีเอกลักษณ์ เต็มไปด้วยความสร้างสรรค์ที่หลากหลาย เพราะมีแรงบันดาลใจมาจากเรื่องราวของประวัติศาสตร์ที่ยาวนาน ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมรอบตัวอันอุดมสมบูรณ์ รวมทั้ง การดำเนินชีวิตที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของความเชื่อความศรัทธา ทั้งที่เชื่อมโยงกับศาสนา หรือความเชื่อด้านจิตวิญญาณ ของกลุ่มชาติพันธุ์ รวมถึงชิ้นงานซึ่งเกิดจากวิถีของชาวบ้านในชีวิตประจำวันที่นำมาใช้เป็นประโยชน์ได้จริง ไม่ว่าจะเป็น ผ้าทอ งานปักผ้า งานไม้ งานจักสาน งานปั้น เครื่องประดับ อัญมณี ฯลฯ ทุกองค์ประกอบนี้ ผสมกลมกล่อมกันจนเกิดเป็นอัตลักษณ์ของท้องถิ่น

      งานคราฟต์ของภาคเหนือที่ปรากฏอยู่ในแต่ละชิ้นงาน จึงไม่ได้มีเพียงความสวยงามภายนอกที่มองเห็นได้ด้วยสายตาเท่านั้น แต่ทุกชิ้นงานมีที่มาและแฝงด้วยความหมายของความเป็นงานคราฟต์แห่งล้านนาเอาไว้ด้วย โดยเฉพาะจังหวัด เชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง และลำพูน เมืองเก่าที่มีประวัติศาสตร์อันรุ่งเรืองมายาวนาน เต็มไปด้วยมรดกแห่งวัฒนธรรมทรงคุณค่า 

      ล้านนาคราฟต์ จึงเป็นเรื่องราวจากอดีตที่เชื่อมโยงมาสู่ปัจจุบัน อุตสาหกรรมแห่งหัตถศิลป์ถิ่นล้านนา ไม่เคยหยุดนิ่ง แต่ได้รับการถ่ายทอดและพัฒนามาต่อเนื่องไม่เคยขาดหาย จังหวัดทางภาคเหนือจึงมีสล่าระดับปราชญ์ชาวบ้าน ตลอดจนสล่ารุ่นใหม่ๆ ที่สืบสาน ภูมิปัญญาจากบรรพบุรุษ และต่อยอดเป็นงานคราฟต์ร่วมสมัยได้อย่างน่าประทับใจ

สล่า-ผู้ผลิต

คุณยุจเรศ สุมนา เป็นอีกผู้หนึ่งที่หลงใหลในงานหัตถกรรม โดยเฉพาะงานหัตถกรรมที่เชื่อมโยงกับ ศิลปะ วัฒนธรรมและประเพณีท้องถิ่น ความรักในงานหัตถกรรมเกิดจากการเลี้ยงดูและวิถีชีวิตของครอบครัวที่หล่อหลอมเธอมาตั้งแต่เด็ก อีกทั้งการเติบโตในเชียงใหม่เมืองที่เต็มไปด้วยต้นทุนทางวัฒนธรรม เป็นแรงผลักดันให้เลือกเรียนในสายวิชาที่เกี่ยวข้องกับความสนใจที่เธอมี นั่นก็คือ ภาควิชาศิลปะไทยและวัฒนธรรมสร้างสรรค์ คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
“เก้าอี้” เฟอร์นิเจอร์ที่สำคัญชิ้นหนึ่งของบ้านที่จะบ่งบอกรสนิยมของผู้เป็นเจ้าของได้เช่นเดียวกับของตกแต่งอื่นๆ ในบ้าน และแต่ละมุมของบ้านก็ต้องการเก้าอี้ที่แตกต่างกันไป เพราะเฟอร์นิเจอร์แต่ละชิ้นสามารถสะท้อนอารมณ์และบรรยากาศของแต่ละพื้นที่ได้ คุณรุ่งโรจน์ วิริยะชน ผู้ก่อตั้ง This is A Chair ก็เป็นผู้หนึ่งที่เคยตามหาเก้าอี้ที่ถูกใจสำหรับตกแต่งรีสอร์ทที่เป็นกิจการของเขาเมื่อหลายปีมาแล้วแต่ก็หาที่ถูกใจไม่ได้ และไม่น่าเชื่อว่าจาก Pain Point หรือปัญหาในวันนั้นกลายมาเป็นจุดเริ่มต้นของ This is A Chair ในวันนี้
สยามรอยัลออคิด เป็นบริษัทที่ผลิตงานหัตถกรรมของเชียงใหม่ที่เก่าแก่บริษัทหนึ่ง ก่อตั้งมานานกว่า 40 ปีแล้ว คุณดนัย เลียวสวัสดิพงศ์ กรรมการผู้จัดการบริษัทสยามรอยัลออคิด เล่าว่าผู้ก่อตั้งและเป็นประธานบริษัทคนแรกคือคุณคุณเรือง นิมมานเหมินทร์ ท่านได้ตั้งโจทย์ให้คุณดนัย ว่าอยากจะผลิตสินค้าที่น้ำหนักเบา ส่งออกได้ และนักท่องเที่ยวสามารถนำกลับไปได้ง่าย และมีอีกโจทย์ที่สำคัญมากคือแรงงานต้องเป็นผู้หญิงเพราะอยากสร้างงานให้กับคนกลุ่มนี้เพราะงานสำหรับผู้หญิงในช่วงนั้นหายาก งานที่มีส่วนใหญ่จะเป็นงานก่อสร้าง งานใช้แรงงานเสียเป็นส่วนใหญ่
ที่โลโก้หรือตราสัญลักษณ์ของ ’carpenter อักษรตัว t ที่ถูกแทนที่ด้วยรูปฆ้อนนั้น คุณวีรดา ศิริพงษ์ หรือคุณแนน ผู้ก่อตั้งต้องการที่จะสื่อถึงความเป็นช่างไม้ตัวจริง เพราะเธอเติบโตมาในครอบครัวที่มีโรงงานเล็กๆ ทำวงกบ ประตู หน้าต่าง ที่อำเภอสันกำแพง ผูกพันและคลุกคลีกับงานของที่บ้านมาตั้งแต่เด็ก เมื่อเรียนจบด้านสถาปัตยกรรมจากรั้วมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ก็ได้ทำงานเป็นสถาปนิกตามที่ได้ร่ำเรียนมา วันหนึ่งมองไปที่กองเศษไม้ที่สูงท่วมหัวในโรงงาน
ณัฐพล วรรณาภรณ์ หรือ มิก ศึกษาทางด้านเครื่องเคลือบดินเผาโดยตรงจากคณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร ในช่วงที่เรียนจบยังไม่มีงานที่รองรับมากนัก ประกอบกับสนใจศึกษาด้านการออกแบบ จึงตัดสินใจเรียนต่อด้าน Media Art and Design ที่คณะวิจิตรศิลป์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จบออกมาทำงานด้านการตลาด สื่อสารและโฆษณาอยู่ระยะหนึ่ง ซึ่งงานที่ทำใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่กับคอมพิวเตอร์ บ่อยครั้งที่จับคีย์บอร์ดเกิดความรู้สึกคิดถึงมือที่เคยปั้นชิ้นงาน
ดอยตุง คือแบรนด์ธุรกิจเพื่อสังคม ดำเนินงานโดยโครงการพัฒนาดอยตุง (พื้นที่ทรงงาน) อันเนื่องมาจากพระราชดำริ มีเป้าหมายที่จะเป็นธุรกิจที่ทำให้โลกดีขึ้น นอกจากจะมุ่งทำธุรกิจที่ช่วยลดช่องว่างทางสังคมแล้ว ยังมุ่งหวังที่จะลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ตลอดจนสร้างผู้นำรุ่นใหม่ที่มีความรับผิดชอบบนพื้นฐานของประโยชน์ส่วนรวมในระยะยาว
สุมนัสยา โวหาร (จิ๊บ) สำเร็จการศึกษาด้านศิลปะและการออกแบบ จากคณะมัณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากรในฐานะนักออกแบบและอาจารย์ประจำสาขาวิชาการออกแบบ คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ นอกจากงานประจำที่คณะวิจิตรศิลป์แล้ว สุมนัสยา สนใจงานหัตถกรรมท้องถิ่นและงานออกแบบร่วมสมัย การปรับใช้วัสดุท้องถิ่นเพื่อแนวทางการออกแบบผลิตภัณฑ์อย่างยั่งยืน สิ่งสำคัญในการทำงานคือการสร้างสะพานการมีส่วนร่วมของชุมชน
จุล เป็นแบรนด์ท้องถิ่นในจังหวัดเชียงใหม่ ที่ดีไซน์สินค้าเพื่อตอบโจทย์การใช้งานแบบ Urban Lifestyle สำหรับกลุ่มลูกค้าผู้ชายที่มีความชื่นชอบ Casual Style ที่เรียบง่ายและดูดีแต่ยังมีรายละเอียดงานดีไซน์ที่ไม่ซ้ำใคร มีฟังก์ชั่นที่สะดวกในการใช้งาน เหมาะกับการใช้งานในชีวิตประจำวันทั่วไป นอกจากการตั้งใจดีไซน์สินค้าที่ดีแล้วเรายังใช้วัตถุดิบและช่างในท้องถิ่นจังหวัดเชียงใหม่ เพื่อสนับสนุนการจ้างงานและเพิ่มการกระจายรายได้สู่ชุมชน
วันนี้เราหลบลมร้อน ไปพูดคุยกับ รศ.วาสนา สายมา หรือ อ.วาด ในบ้านที่ร่มรื่นไปด้วยต้นไม้ใหญ่ และเมื่อได้เข้าไปในห้องทำงานของอาจารย์ ได้เห็นงานฝีมือจากไม้ไผ่ที่หลากหลาย ทุกชิ้นเป็นงานฝีมือที่ละเอียดอย่างน่าทึ่งและงานบางชิ้นทำให้เรานึกย้อนไปถึงบรรยากาศบ้านและวัดในชนบทตอนเด็กๆ ต่างกันแค่งานที่เราเคยเห็นเป็นดอกไม้สด แต่ของอาจารย์วาดเป็นดอกไม้ที่ทำมาจากไม้ไผ่หรือตอก ข้างฝาเต็มไปด้วยแผงตัวอย่างชิ้นงานไม้ไผ่ที่สานออกมาเป็นดอกไม้ในขนาดต่างๆ เรียงจากเล็กไปใหญ่ บางอย่างมีถึง 18 ขนาด มีกล่องบรรจุชิ้นงานแยกประเภทไว้อย่างเป็นระเบียบ มีทั้ง นก เต่า ปู ปลาตะเพียน กุ้ง กบ เพื่อรอการนำมาประกอบกันเป็นชิ้นงานต่างๆ
ธนบดี คือแบรนด์เซรามิก ของใช้และของแต่งบ้าน ที่ผลิตและส่งออกไปเกือบทั่วโลก และเป็นพิพิธภัณฑ์เซรามิก แหล่งท่องเที่ยวที่ต้องปักหมุดในลำปาง รวมทั้งบริษัเป็นทผู้พลิกฟื้นชามตราไก่ ที่เกือบสูญหายไปให้กลับมามีชีวิตชีวาอีกครั้ง ทั้งหมดนี้คืออาณาจักรของคุณพนาสิน ธนบดีสกุล กรรมการผู้จัดการบริษัทในเครือธนบดี ทายาทรุ่นที่ 2 จากธุรกิจเซรามิกเก่าแก่ ที่ผลิตชามตราไก่ในยุคแรกๆ ของลำปาง
DON DESIGNS คือผู้ผลิตเฟอร์นิเจอร์และของแต่งบ้านหลากชนิด ตั้งแต่งานชิ้นเล็กชิ้นน้อย ไปจนถึงโคมไฟแขวนเพดาน ขนาดใหญ่ของ คุณดอน - นพพร แก้วหนิ้ว อดีตพนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน ผู้ตอบโจทย์ไอเดียกลางอากาศของลูกค้าให้กลายเป็นสินค้าที่จับต้องได้จริง
คุณแม่พัชรา ศิริจันทร์ชื่น ครูช่างศิลปหัตถกรรม ปีพ.ศ. 2557 ได้เปิดบ้านซึ่งเป็นทั้งสำนักงานและโชว์รูมบนถนน นันทารามในเวียงเชียงใหม่เป็นครั้งแรก หลังจากปิดมานานเพราะสถานการณ์โควิด-19 ที่นี่เป็นสถานที่รวบรวมการทำงานเครื่องเขินในบริเวณนี้ทั้งหมด แม่พัชเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับเครื่องเขินให้ฟังว่า